Κλασματικά αποθεματικά & ΕΚΤ
Όχι η ΕΚΤ. Τα περισσότερα ευρώ τα φτιάχνει μια τράπεζα, τη στιγμή που δίνει ένα δάνειο.
Το σχολικό βιβλίο λέει: βάζεις 100 €, η τράπεζα κρατά λίγα και δανείζει τα υπόλοιπα. Ο επόμενος τα καταθέτει, ξαναδανείζονται, και το χρήμα πολλαπλασιάζεται.
Ωραία ιστορία. Απλώς δεν είναι έτσι που γίνεται.
Η τράπεζα δεν ψάχνει τα λεφτά κάποιου άλλου. Πληκτρολογεί 100.000 € στον λογαριασμό σου και ταυτόχρονα γράφει ότι της χρωστάς 100.000 €.
Το δάνειο και το χρήμα γεννιούνται την ίδια στιγμή. Όταν το ξεπληρώνεις, αυτά τα ευρώ σβήνονται.
Πάνω παίζουν οι τράπεζες με την ΕΚΤ. Κάτω παίζουμε εμείς με τις τράπεζες. Τα «αποθεματικά» ζουν μόνο στον πάνω όροφο — εσύ δεν τα αγγίζεις ποτέ.
Για κάθε 100 € κατάθεση, η τράπεζα πρέπει να έχει 1 € παρκαρισμένο στην ΕΚΤ. Αυτό είναι όλο το περίφημο «κλασματικό αποθεματικό».
Ήταν 2% και έπεσε στο 1% τον Ιανουάριο του 2012.
Οι τράπεζες της ευρωζώνης έχουν σήμερα χιλιάδες φορές περισσότερα αποθεματικά απ' όσα τους ζητάει ο κανόνας — υπόλειμμα από τα χρόνια που η ΕΚΤ αγόραζε ομόλογα.
Και αν λείψουν, τα δανείζονται: από άλλη τράπεζα ή από την ίδια την ΕΚΤ, δίνοντας ενέχυρο.
Για κάθε δάνειο, η τράπεζα πρέπει να έχει δικά της κεφάλαια. Αυτό — όχι το 1% — είναι το πραγματικό όριο.
Πρέπει να αντέχουν έναν μήνα μαζικών αναλήψεων χωρίς να ζητήσουν βοήθεια.
Αυτό είναι το πραγματικό τιμόνι: ακριβό χρήμα, λιγότερα δάνεια. Φθηνό χρήμα, περισσότερα.
Χωρίς πελάτη που θέλει δάνειο και μπορεί να το εξυπηρετήσει, δεν γεννιέται ούτε ένα ευρώ.
Δεν υπάρχει υπόγειο με χρυσό. Υπάρχει ένα λογιστικό βιβλίο και η πεποίθηση ότι θα σε πληρώσουν.
Αν όλοι ζητήσουν μετρητά την ίδια μέρα, δεν φτάνουν πουθενά. Γι' αυτό υπάρχει εγγύηση καταθέσεων 100.000 € ανά καταθέτη, ανά τράπεζα.
Και περισσότερο χρήμα που κυνηγά τα ίδια αγαθά σημαίνει πληθωρισμό. Γι' αυτό η ΕΚΤ κοιτάζει το επιτόκιο, όχι το 1%.
Σε μία γραμμή
Τα δάνεια δεν έρχονται από τις καταθέσεις. Τα δάνεια φτιάχνουν τις καταθέσεις.
Το «κλασματικό αποθεματικό» του 1% είναι λογιστικός κανόνας, όχι κρουνός. Ο κρουνός είναι το επιτόκιο και τα κεφάλαια των τραπεζών.
Τώρα ξέρεις ποιος φτιάχνει τα ευρώ. Το επόμενο ερώτημα είναι τι κάνεις εσύ με τα δικά σου.
Γιάννης Βαρδαβάς LUTCF
Financial Planning & Business Risk Management
Τα υπόλοιπα εργαλεία →